У.Хүрэлсүхийн тэргүүлсэн Засгийн газрын хамгийн том гавьяа


Ө.БААСТ

Одоогоос дөрвөн жил шахмын өмнө УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хорооны хуралдаан дээр “…Улсын маань нийслэл Улаанбаатар хотод 1990-ээд оноос хойш утааны асуудал эхэлсэн бөгөөд өнөөдөр нийслэлээс хальж, зарим аймаг орон нутгийн хувьд ч тулгамдсан асуудал боллоо.

Утааны гамшгийн төв нь Улаанбаатар хот гэдэг нь нэгэнт тодорхой. Улаанбаатарт агаарын бохирдол хүлцэх түвшнээс хэдийнэ хальж, дэлхийн дунджаас даруй 5-6 дахин их байна. Нийт утааны 80 гаруй хувь нь гэр  хорооллын нүүрс түлдэг айл өрхийн хэрэглээнээс, 20 шахам хувь нь авто машины шатах, тослох материал болон бусад шалтгаанаас үүсэлтэй гэж үздэг.

Монгол Улсын иргэд, тэр дундаа улаанбаатарчууд жилийн 365 хоногийн тэн хагаст утаан дунд амьдарч байна. Түүхий нүүрсний хэрэглээ, авто машины түлшний дутуу шаталт, үйлдвэрийн болон барилгын тоосжилт зэргээс үүсдэг PM 2.5 буюу үл үзэгдэгч тоосонцрууд тортог, хүнд металлтай барьцалдан амьсгалын замын эрхтэнүүдээр дамжин хүний биед нэвтэрч, уушгийг гэмтээж, улмаар зүрхний цусан хангамжийн дутагдалд оруулж, амь насанд аюул учруулдаг юм байна. Бензопирин хэмээх хорт хавдар үүсгэгч бодис утаанд хүлцэх хэмжээнээс 14 дахин их байдгийг Хятадын эрдэмтэд тогтоожээ” гэсэн мэдээлэл яригдаж байв.

Жилийн өмнө, 2019 оны нэгдүгээр сард Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Нийслэлийн нутгийн захиргааны байгууллагуудын төрийн албан хаагчдын зөвлөгөөнд оролцож үг хэлэхдээ “…Засгийн газар ирэх тавдугаар сараас Улаанбаатар хотод ахуйн зориулалтаар түүхий нүүрс оруулахгүй, гэр хороололд түүхий нүүрс хэрэглэхгүй байх шийдвэр гаргаж, ”Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн дэргэд “Тавантолгой түлш” ХХК байгуулсан.

Сайжруулсан шахмал түлшний үйлдвэр байгуулсан. Улаанбаатар хотод 220 мянган айл жилд нэг сая 200 мянган тн түүхий нүүрс шатааж байна. 220 мянган бага оврын уурын зуух ажиллаж байна гэсэн үг. Дээр нь 3000 нам даралтын зуух байна. Эдгээр зуух Улаанбаатар хотын утааны 90 хувийг “үйлдвэрлэж” байгаа.  Жилд нэг сая 200 мянган тн түүхий нүүрс түлдэг байсан бол сайжруулсан шахмал түлш 600 мянган тн-ыг түлнэ. Тоон харьцуулалтаас харахад ч агаарын бохирдол 50 орчим хувиар багасахаар байгаа. Сайжруулсан түлшийг иргэдэд хүргэх, нийслэлийн утааг 50 хувь бууруулах ажлыг гол зохион байгуулах хүмүүс бол нийслэлийн төрийн албан хаагчид та бүхэн” гэж байсан юм.

Тэгвэл 2019-2020 он дамжсан өвлийн туршид “…Улаанбаатарын утаа нээрэн багаслаа шүү”, “Ямар ч байсан өнөөх гашуун утаа манан өнгөгүй, үнэргүй болсон байна” гэж хүмүүс ярилаа. Олон жилийн турш төсөв, төслийн олон зуун тэрбум төгрөг “идэж уусан” Улаанбаатарын утаа үе үеийн эрх баригчид, Засгийн газрын шүдний өвчин болсоор ирсэн. Харин Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн тэргүүлсэн Засгийн газар Улаанбаатарын утааг багасгаж чадлаа. Үр дүн нь яалт ч үгүй гарсан. Хүний өөрийнгүй үүнийг хүлээн зөвшөөрч байна. Тэгэхээс ч аргагүй юм.

Засгийн газраас Улаанбаатарын иргэдийг түүхий нүүрс түлэхийг хориглох шийдвэр гаргаж, түүнийг мөрдүүлж хэвшүүлэв. Түүхий нүүрсийг хориглох шийдвэр гарч байх үед эсэргүүцэл, эргэлзээ их гарч байсан. Эцэст нь хорьж чадсан.

Улмаар “Тавантолгой түлш” ХХК-ийг байгуулж, сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэж эхэлсэн. Засгийн газар ч, энэ компанийг удирдаж буй М.Ганбаатар ч сайн муугаар мөн ч их хэлүүлсэн дээ.

Гэсэн ч Улаанбаатарын утааг илтэд бууруулсан шахмал түлшийг нийлүүлсээр хавартай золгов.

Мэдээж хэрэг, дээр хэлснээр Улаанбаатарын утаа илт багасч, “өнгөгүй, үнэргүй” болсон. Энэ бол шууд мэдэгдсэн том үр дүн юм. Үүнийг дагаад олон эерэг нөлөөлөл бий болж байгааг судалгааны байгууллагууд “илрүүлсэн” байгаа юм. Адаглаад л Улаанбаатараас хаана ч очсон дагаж явдаг монгол үнэр буюу “давхар утлага”-ын үнэр танар алга болсон. Өмнө нь очсон газрынхаа онгоцны буудлаар нэг өнөөх үнэрээ тарааж монгол хүн гэдгээ мэдрүүлдэг байв шүү. Яриад дурдаад байвал олон эерэг дүн гарчээ.

Хамгийн гол нь энэ өвөл Улаанбаатарын иргэд, хүүхдүүдийн ханиадын өвчлөл эрс буурсан байгаа юм.

Нөгөөтэйгүүр үүнтэй зэрэгцээд янз бүрийн бэрхшээл гарсан. Анхны болгон алдаа оноотой байдаг учраас сөрөг дүнгүүдийг ч хүлээн зөвшөөрөх ёстой.

Улаанбаатарчууд энэ түлшийг түлж эхлэхдээ хэд хэдээрээ угаартлаа л гээд байсан. Одоо шахмал түлшийг түлж дадаад угаартсан хүний тоо багассан.

Мөн Засгийн газар, эрх баригч МАН-ын зүгээс Улаанбаатарын утааг багасгаж эхлүүлсэн ажлаа улам чамбайруулахаар ажиллаж эхэлсэн байна.

Шахмал түлшний гол орц болох барьцалдуудагчийг өмнөд хөршөөс импортоор оруулж ирдэг байжээ. Хил хаагдаад хойд хөршөөс түр авахаар болсон байна.

Гэхдээ тун удахгүй барьцалдуулагчаа импортоор авахаа больж, шахмал түлш цэвэр “монгол түлш” болох гэж буй юм байна.

Учир нь монгол залуус “Сайжруулсан шахмал түлшний эко барьцалдуулагч” бүтээжээ. “Армоно нэгдэл”, “Баргил тех” ХХК, “Байгальд ээлтэй хөгжил” ТББ-ынхан энэ төслийг хэрэгжүүлж байгаа юм байна. Тэд “Тавантолгой түлш” ХХК-ийн инженерүүд, эрдэмтэдтэй хамтран туршил хийж, MNS:5216 2016 стандартын дагуу шинжлүүлсэн байна. Ингэхэд хүлцэх хэмжээ нь 1200 мг/м.куб, эко барьцалдуулагчийнг ашигласан “Тавантолгой түлш” ХХК-ийн шахмал түлшний утаан дахь хүхэр /СО2/-ийн хэмжээ нь 300 мг/м.куб гэж гарчээ. Одоогийн үйлдвэрлэж байгаа түлшний утаан дахь хүхрийн хэмжээ нь 1100-1500 мг/м.куб байдаг байна.

Өнөөдөр өмнөд хөршөөс барьцалдуулагч авахад ойролцоогоор 20 орчим тэрбум төгрөг зардаг аж. Эх орны үйлдвэрийн эко барьцалдуулагчийг ашигласнаа улсын төсөвт жилд 6.5 тэрбум төгрөг шууд орж, дотоодын эдийн засаг, аж ахуйн нэгжүүдэд 13.5 тэрбум төгрөг нь бодит орлого болон үлдэх юм байна. Хамгийн гол нь энэхүү эко барьцалдуулагч импортыг 100 хувь орлохоор болж байгаа юм.

Үүнээс гадна эко барьцалдуулагчийг ашигласнаар “Тавантолгой түлш” ХХК-ийн үйлдвэрлэлийн хүчин чадал, түлшний чанар 2-3 дахин нэмэгдэхээр тооцоо гарчээ. Үйлдвэрээс гарсан түлшийг хатаахад 70 минутад зарцуулдаг байсан бол эко барьцалдуулагчтай түлш ердөө 20 минутад хатна. Ус чийгэнд тэсвэртэй. Байгалийн нөхцөлд хатдаг. Бат бөх чанар нь хоёр дахин нэмэгдэх зэргээр сайжруулсан шахмал түлш улам чанартай болно гэсэн үг.

Түүнчлэн  үйлдвэр­лэлийн өртөг 20-30 хувиар буурах юм байна. Өнөөдөр нэг тонн түлшийг 55 мянган төгрөгийн өртгөөр бүтдэг гэж үзвэл эко барьцалдуулагч хэрэглэж эхэлснээр 42 мянган төгрөгийн өртөгтэй болох аж.

Харин эко барьцал­дуулагчийг хийж буй “Баргил тех” ХХК-ийн үйлдвэр нь цагт 20 тонн барьцалдуулагч үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Тэднийх хоёр ээлжээр 24 цаг тасралтгүй ажиллах бөгөөд үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж нь 100 хувь автомат юм байна.

Эко барьцалдуулагчид ордог түүхий эдээ ойроос татдаг. Түгээх тээвэрлэх дэд бүтэцтэйгээ ойр зэрэг давуу талууд  бий гэнэ.

Эко барьцалдуулагчийг үйлдвэрлэгчид ашигтай загварын С14В1/00 №801 тоот гэрчилгээ, шинэ бүтээлийн №817 тоот патент авчээ.

Тэд эко барьцалдуулагч бүтээгдэхүүнээрээ “2018 оны Улаанбаатар хотын инновацийн шилдгийн шилдэг бүтээгдэхүүн”, МҮХАҮТ-ын “2019 оны шилдэг инноваци нэвтрүүлэгч Энтрепренер, Меркури цом” хүртсэн байна.

Өөрөөр хэлбэл, “Таван­толгой түлш” ХХК сар ши­нийн баярын дараахнаас эко барьцалдуулагчийг хэрэглэсэн, цэвэр эх орны үйлдвэрийн шахмал түлш үйлдвэрлэж эхэлнэ гэдгийг эх сурвалж өгч байна. Ингэхээр ирэх өвлийн Улаанбаатарын утаа улам л багасна гэсэн үг.

Ерөөс түүхий нүүрсийг хориглож, шахмал түлш түлж эхэлсэн, улмаар Улаанбаатарын утааг багасгасан явдал бол У.Хүрэлсүхийн тэргүүлсэн Засгийн газрын хамгийн том гавьяа юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин


Энэ мэдээ таалагдаж байвал:


  • Зочин · [103.57.93.68] · 2020/03/02

    ЕС-д У Хүрэлсүх дайчин сайн ажиллаж бна баяр хүргэе сайд нарын дотроос Нямдоржийг нь яасан их муулж бна тийм муу ажиллаж байгаа юм уу бүү мэд ???


  • Зочин · [103.111.68.3] · 2020/02/28

    Маш их ажиллаж байгаа та бүхэндээ баярлаллаа


  • zochin · [43.228.131.196] · 2020/02/27

    мундаг


  • Иргэн · [66.181.165.91] · 2020/02/27

    Хїрэлсїх дарга бол хамгийн мундаг зохион байгуулагч


  • ZOCHIN · [192.82.71.54] · 2020/02/25

    Tiim ee uneheer utaagui uvuljloo. odoo virusgui l teseed uldchihvel...


  • zochin · [66.181.177.62] · 2020/02/25

    huukiin uhliin tulsh l gedeg yum baina lee, fosfor iheer yalgarch ugaartah bish horduulaad baigaam daa


  • Коронавирус · [202.126.88.235] · 2020/02/24

    Коронавирусыг хохиролгуй давж гарвал хамгийн том гавьяа болнооо


  • Зочин · [202.179.24.174] · 2020/02/23

    Хүрэлсүх дарга бол үнэхээр ажлыг хийсэн шиг хийлээ.Улаанбаатарын утааг ганц өвөл үгүй болгоно гэдэг бол зүүдэнд ч орохгүй.Саяхан цөөн өдөр дараалан цонхоор Улаанбаатарын баруун хойт болон 100 айл орчмыг хэд хоног ажихад нүүрсний утаа гэх юм алга болжээ.Өглөө ,оройд айлууд гэрээ галлаж байгаа эхлэхэд утаа гарч байна.Энэ нь асаагч модны утаа,одоо л шахмал түлш ноцож байгаадаа гэж харахад утаа алга болж байна.Зоригтой,үнэнч,зүтгэлтэй бас дээр нь эрх мэдлээ бүрэн эзэмшдэг Ерөнхий сайд өнөөгийн Монголд чухамхүү хэрэгтэй байна.Одоо сонгуульд намууд өрсөлдөж эхэллээ.Хүрэлсүх шиг зангарагтай бол гараад ирэх ёстой.Хэн байна?Байхгүй л байхгүй юу.Аль нам нь хамаа алга,юм хийж чаддагаа л гаргавал Монголчууд,Монгол улс хожно.


  • Орчлон уртанц дээр тас хар, цав цагаан юм ур байхгүйн адил хүнч мөн ялгаагүй хар,цагааны нэгдэл гэлтэй. Гэхдээ хур тал бага цагаан нь их байвал болж байна. Энэ жамаар Хүүкийг харвалцагаан хар нь тэнцүү ч юм уу?арай хар талнь ахиу гэлтэй. Утаа багасгасан гавья гэж болох ч төрийн ажлыг ганц утаагаар хэмжэж болохгүй ээ. Тэр дундаа МАН-ийг 100 жилийн босгон дээр алах уу?амьдруулах уу? гэдэг л байна. Төрийн алба хашигчдын архидалт,хүн амний хэрэг ,ЖДҮ,гол ч хүн чанар заадаг ахмад гишүүдээ гүтгэн доромжилж харлуулах гээд хүний мөсгүй үйлдлийг генсесээ эхлээд д урт цувааг нь харвал МАН амь тавь магадлалтай. Хүүк ч туршлагатай даа гадаад зугтчина


  • Зочин · [103.9.90.130] · 2020/02/21

    Menget sdaagaasaa bas hulgaich tom yum yarisan bandi naraasaa l salchuul bolchih geed l bna


  • БИД · [203.91.115.53] · 2020/02/21

    Тиймээ гавьяа мөн Гэхдээ МАН д үүрэлсэн хийж бүтээсэн олигтой юмгүй архи хүүхэн эргүүлж нэг л их пээдийсэн хэнхэг дарганцрууд тэд чинь тэгээд хулигаанууд худлаа ярина хулгай хийнэ ийм этгээдүүдээсээ хурдан салаачээ ХҮРЭЛСҮХЭЭ


  • хао · [103.111.68.3] · 2020/02/21

    Намынхаа ЖДҮчи хулгайч нараа яая гэж бодож байна даа Ухнын Хүрэлсүх ээ?


  • shudraga · [202.55.191.194] · 2020/02/21

    Amjilt husie.


  • Зочин · [202.70.37.34] · 2020/02/21

    Мундаг ажиллаж байгаа. Даанч баас нялагч нар олон юм. Говь Алтайн засаг ноён, Хяналтын хорооны дарга боксир, тэгээд хулгайчид алуурчид авиагч нар цуврана дөө


  • зочин · [43.228.129.20] · 2020/02/21

    Хүрэлсүх ерөнхий сайд маш зөв ажиллаж байгаа цэвэрлэгээ хийх гэж хичээж байна,гэхдээ өөрийнхөө намын луйварчдыг улс төрөөс зайлуулж гэмээж нь улс орон чинь хөгжих хөгжлийн гарц нээгдэнэ гэсэн үг.,сөрөг хүчнийхээ ямарч эрх мэдэлгүй гавьтай хэрэг хийгээгүй хүмүүсийг ухаад ухаад,юуч гарахгүй гэмгүй хүмүүсийг хэлмэгдүүлж, буяндаа бузар нэмэхийн нэмэр,сайн санаа, сайхан сэтгэлийн үзүүрт тос гэдэг монголын ард түмэн чамаар бахархах өдөр зайлшгүй ирнэ гэдэгт эргэлзэхгүй .


  • Цэвэр агаар · [202.126.88.136] · 2020/02/20

    Энэ жил агаар харьцангуй цэвэр болсон. Энэ бол засоийн газрын ТОМ гавьяа дээр нь ЭРДЭНЭТ, САЛХИТ ГЭЭД ХУЛГАЙЧ ЛУЙВАРЧДИЙГ ХАЗААРЛАСАН ОЛОН АСУУДЛЫГ ЗОРИГТОЙ ШИЙДСЭН ШУУУУ


  • Зочин · [103.26.193.153] · 2020/02/20

    sain baigaa shuu uneheer yum hiij bainaa


  • монгол эмэгтэй · [103.50.207.150] · 2020/02/20

    энэ засгийн газар мундаг байгаа шүү


  • Хуягаа · [202.179.3.18] · 2020/02/20

    Маш сайхан мэдээ сонсоод баярлаж сууна, хариуцлагатай, шударга, зөв байвал манайхан бүтээх чадвар өндөртэй, чадварлаг ард түмэн шүү, ажлаа улам сайжруулаад гаднаас барьцалдуулагч авахгүй болох хэрэгтэй, амжилт хүсье


  • Зочин · [202.9.46.93] · 2020/02/20

    Барьцалдуулагч хийсэн компаниар бахархаж байна.


  • ыбө · [66.181.168.8] · 2020/02/20

    бас бус гавъяанууд ч байнаа байна